Mevduat sigortası nedir? TMSF hangi hesapları, ne kadar korur?

Öne çıkanlar: Mevduat sigortası (resmî adıyla mevduat ve katılım fonu sigortası), bir bankanın faaliyet izni Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından kaldırıldığında hesap sahiplerinin alacağının belirli bir tutara kadar ödenmesini güvence altına alır; Türkiye’de bu görevi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) yürütür. TMSF’nin açıkladığı 2026 limiti kişi başına ve banka başına 1.200.000 TL’dir; bankanın aracılık ettiği yatırım ürünleri ise mevduat sayılmaz ve bu güvencenin dışında kalır.

Sistem nasıl işler?

Türkiye’de mevduat ya da katılım fonu kabul etmeye yetkili yerli ve yabancı tüm kredi kuruluşları (mevduat bankaları ve katılım bankaları), merkezi yurt dışında olan kuruluşların Türkiye’deki şubeleri de olmak üzere, sisteme zorunlu olarak dâhildir. Bankacılık Kanunu’na göre katılım bankaları özel cari ve katılma hesaplarıyla fon toplar; bu hesaplardaki paraya katılım fonu denir. Özel cari hesaba getiri ödenmez ve istendiğinde çekilebilir; katılma hesabı ise fonların kullandırılmasından doğan kâr ya da zarara katılır ve anaparanın aynen geri ödenmesi taahhüt edilmez. Bankalar bu sistem için TMSF’ye risk esaslı prim öder.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 63’üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca TMSF, faaliyetini sürdüren bankalar için değil, yalnızca faaliyet izni kaldırılan kredi kuruluşlarındaki sigortalı tutarı öder. Ödemeler Türk lirasıyla yapılır: döviz hesaplarında faaliyet izninin kaldırıldığı tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru, kıymetli maden hesaplarında aynı tarihteki İstanbul Altın Borsası seans kapanış fiyatı ile TCMB döviz alış kuru esas alınır. İstanbul Altın Borsası’nın işlemleri 2013’ten beri Borsa İstanbul bünyesindedir.

Ödeme yönetmeliğinin 10’uncu maddesine göre, doğruluğu açıkça belirlenen sigortalı alacaklar için tespit ve ödeme süresi, faaliyet izninin kaldırıldığı tarihten başlayarak 3 aydır. Süre gerektiğinde 3 ay uzatılabilir; zorunlu hâllerde Fon Kurulu (TMSF’nin karar organı) her seferinde en çok 3 ay olmak üzere iki kez daha uzatma kararı alabilir.

Kapsam ve limit

Kapsama yurt içi şubelerdeki Türk lirası, döviz ve kıymetli maden cinsinden mevduatın anaparası ile faiz reeskontu (birikmiş ancak henüz ödenmemiş faiz) girer. Katılım bankalarında kapsama özel cari hesaplar ile katılma hesaplarının birim hesap değeri (kâr ya da zararın yansıdığı hesap değeri) girer. Resmî kuruluşlara, kredi kuruluşlarına ve finansal kuruluşlara ait hesaplar kapsam dışıdır; şirketlerin ticari mevduatı ise kapsamdadır.

Prim yönetmeliği ayrıca bir faiz sınırı koyar: Bankanın faaliyet izninin kaldırıldığı tarihe kadar işlettiği faizin, mevduatı en büyük beş mevduat bankasının faiz ortalaması ile bankanın ilan edip Merkez Bankası’na bildirdiği azami faiz oranları üzerinden hesaplanan tutarı aşan kısmı, limitin altında kalsa bile sigortalı sayılmaz. Katılım bankalarında ölçü, en büyük üç katılım bankasının kâr payı ortalamasıdır.

Limit, 7 Kasım 2006 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan prim yönetmeliği gereği her yıl, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen bir önceki yılın yeniden değerleme oranı dikkate alınarak Fon Kurulu tarafından artırılır ve takvim yılı başından geçerli olur. TMSF’nin yayımladığı seriye göre limit 2022’de 200.000 TL, 2023’te 400.000 TL, 2024’te 650.000 TL, 2025’te 950.000 TL, 2026’da 1.200.000 TL’dir.

• Banka başına ayrı: Limit her kredi kuruluşu için ayrı uygulanır; bir kişinin aynı bankanın farklı şubelerindeki hesapları birlikte değerlendirilir.
• Ortak hesap: Her ortak için ayrı hesaplanır; paylar belirtilmemişse eşit paylı kabul edilir. Ortağın ortak hesaptaki payı, aynı bankadaki diğer hesaplarıyla birlikte limite tabidir.
• Ayrı kişi sayılan hesaplar: Velayet altındaki bir çocuk adına açılan hesap ile velinin kendi hesabı ayrı ayrı sigortalanır. Bir kişinin bireysel hesabı ile eczane ya da bakkal gibi şahıs işletmesine ait hesabı da iki ayrı kişi gibi değerlendirilir.

Varsayımsal örnek

Bir kişinin A bankasında toplam 1.500.000 TL, B bankasında 400.000 TL mevduatı olduğu varsayılsın (anapara ve işlemiş faiz dâhil). A bankası için 1.200.000 TL, B bankası için 400.000 TL olmak üzere toplam 1.600.000 TL sigorta kapsamındadır; A bankasındaki 300.000 TL kapsam dışında kalır. TMSF’ye göre limit üstü tutar için hesap sahibi, iflas hâlinde yazılı taleple iflas masasına (iflas eden bankanın alacaklılara dağıtılacak varlıkları) imtiyazlı, yani sıradan alacaklılardan önce gelen alacaklı olarak kaydolabilir. Bu alacak, ödeme sırasında TMSF’nin imtiyazlı alacakları ile kamu alacaklarından sonra gelir; ne kadarının tahsil edilebileceği tasfiye sürecine bağlıdır.

Kapsam dışında kalanlar

Prim yönetmeliğinin 5’inci maddesi, Bankacılık Kanunu’nun 64’üncü maddesi ve TMSF açıklamalarına göre şu hesaplar sigortalı değildir:

• Bankanın hâkim ortakları (bankayı tek başına ya da birlikte kontrol edenler) ya da nitelikli pay sahiplerine (genel olarak sermayenin ya da oy haklarının en az %10’una sahip olanlar) ve bunların kontrol ettiği tüzel kişilere ait hesaplar; gerçek kişi hâkim ortakların ana, baba, eş ve velayet altındaki çocuklarının hesapları.
• Yönetim ya da müdürler kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ve yardımcıları, bunların kontrol ettiği tüzel kişiler ile ana, baba, eş ve velayet altındaki çocuklarına ait hesaplar.
• Türk Ceza Kanunu’nun 282’nci maddesindeki suçtan kaynaklanan malvarlığı kapsamındaki hesaplar.
• Türkiye’de yalnız kıyı bankacılığı (off-shore; faaliyeti ülke dışıyla sınırlı bankacılık) yapmak üzere kurulan kuruluşlardaki hesaplar.
• Kapsam yalnız yurt içi şubeleri içerdiğinden, Türkiye’de faaliyet gösteren bankaların yurt dışı şubelerindeki hesaplar.
• Fon Kurulu’nun BDDK’nın görüşünü alarak belirlediği diğer hesaplar.

TMSF ayrıca bankanın satışına aracılık ettiği yatırım ürünlerinin (devlet tahvili, hazine bonosu, yatırım fonu) ve kripto varlıkların sigortalanmadığını belirtir; bunlar mevduat değildir. Yatırım fonlarının yapısı yatırım fonu nedir rehberinde, aracı kurumdaki varlıklara yönelik koruma ise Yatırımcı Tazmin Merkezi yazısında ele alınmıştır. İki sistem farklı kurumlar tarafından, farklı riskler için işletilir.

Dikkat edilecekler ve riskler

• Limit her yıl başında güncellenir; güncel tutar TMSF’nin resmî sayfasından kontrol edilir.
• Bir ürünün mevduat mı yatırım aracı mı olduğu sigorta kapsamını belirler; banka şubesinden alınması ürünü mevduat yapmaz.
• Sigorta, bankanın finansal durumuna ilişkin bir değerlendirme değildir; bankaların finansal tablolarını okuma çerçevesi bankacılık sektörü yazısındadır.

Mevduat sigortası, hane bütçesi açısından bankacılık sisteminin temel güvencelerinden biridir; ancak sınırları bellidir. Hesap türü, banka başına limit ve ortak hesap kuralları birlikte değerlendirildiğinde, sigortanın birikimlerin ne kadarını kapsadığı açıkça görülebilir.

Kaynaklar

• TMSF, Mevduat Sigortacılığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (erişim 6 Ekim 2026).
• TMSF, Mevduat ve Katılım Fonu Sigortacılığı ve Risk Esaslı Sigorta Prim Tarifesi sayfaları.
• 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, madde 3 (tanımlar), 63 ve 64.
• Sigortaya Tabi Mevduat ve Katılım Fonları ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunca Tahsil Olunacak Primlere Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 7 Kasım 2006, Sayı 26339 (madde 4, 5, 6).
• Faaliyet İzni Kaldırılan Bankalardaki Sigortalı Mevduat ve Sigortalı Katılım Fonunun Ödenmesi ile Bu Bankaların İflas ve Tasfiyesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 23 Şubat 2007, Sayı 26443 (madde 10).
• Borsa İstanbul, Hukuki Çerçeve ve Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası sayfaları (İstanbul Altın Borsası’nın Borsa İstanbul’a geçişi).

Bu içerik yatırım önerisi değildir.